پرسش: 

طبق نظر اندیشمندان اسلامی؛ خداوند، عالم را از عدم خلق نموده است. آنوقت خدا را چه کسی خلق نموده؟

پاسخ: 

این پرسش، درباره “چیزهایی” معنا دارد که ممکن است نبود باشند.

یعنی ما می‌دانیم هر موجودی که می‌تواند نباشد (مثل انسان، کوه، ستاره، حتی کل جهان) نیازمند علت و خالق است.

پس سؤالِ «چه کسی این را آفریده؟» درباره موجودات «ممکن‌الوجود» معنا دارد.

اما تعریف خدا در اندیشه اسلامی این است: “واجب‌الوجود”

یعنی موجودی که:

نبودنش ممکن نیست

وجودش از خودش است، نه از دیگری

آغاز ندارد تا محتاج علت باشد

کمال محض است، و هر کمال و وجودی در مخلوقات پرتویی از اوست.

پرسش «خدا را چه کسی خلق کرده؟» ناشی از این است که خدا را مانند یک موجود معمولی فرض کنیم.

یعنی کسی فکر کند خدا هم مثل یک “چیز” در جهان است، پس باید سازنده داشته باشد.

در حالی که خدا «در کنار جهان» نیست؛ بلکه «زیرساخت هستی» و «اصل وجود» است.

همان‌طور که نمی‌پرسی: «عدد 2 چند کیلو وزن دارد؟» چون سؤال از اساس نادرست است،

پرسش «خالقِ خالق کیست؟» هم درباره خدا از ریشه اشتباه است.

اگر خدا نیز نیاز به خالق داشت، آن خالق دوم نیز به خالق سوم نیاز داشت و…

و ما به «تسلسل بی‌پایان» می‌رسیدیم که طبق برهان عقلی محال است؛

یعنی هرگز به یک خالق نهایی نمی‌رسیدیم و هیچ چیز هم هرگز به وجود نمی‌آمد.

ولی اکنون جهان موجود است؛ پس باید به «یک آغازگر بی‌نیاز» ختم شود.

پس تنها پاسخی که هم با عقل سازگار است، هم با منطق فلسفی، هم با آموزه دینی:

جهان آفریده است چون ممکن‌الوجود است؛

اما خدا آفریدگار است چون واجب‌الوجود است، نه ممکن‌الوجود تا نیازمند آفریننده باشد.

یک مثال ساده :

تصور کنید نورافکنی داریم که چراغ‌های دیگر را روشن می‌کند.

خود نورافکن اگر از برق جدا باشد، خاموش می‌شود؛ چون وجودش از خودش نیست.

اما خدا مثل «برق» نیست که خودش نیازمند منبع باشد؛

خدا مثل «نور محض» است: ذاتاً نور دارد و از بیرون نگرفته.

جهان به او وابسته است، نه او به جهان.

جمع‌بندی کوتاه و قابل فهم:

• هر چیزی که آغاز دارد محتاج آفریننده است.
• خدا آغاز ندارد، چون ماهیتش وابستگی‌پذیر نیست.
• پس سؤال «خدا را چه کسی آفرید؟» درباره خدا اصلاً موضوعیت ندارد.

خدا «معلول» نیست؛ «منبع هستی» است.